بنای خورهه

روستای خورهه یکی از بخش های شمال محلات است که در شمال شرقی این شهرستان در بین روستاهای دودهک، ورین و آب گرم درکنار رودخانه خورهه واقع شده است. ستون های خورهه در این روستا و در منطقه پشت گدار واقع شده است.خورهه در اوستا به معنی محل برآمدن خورشید بوده و کلمه خور هم به معنی خورشید و آفتاب و همچنین عمارت ییلاقی بکار رفته است.
ارتفاعات هفتاد قله خورزن، سنگتراش و طایقان دشت خورهه را احاطه کرده اند.
رودخانه خورهه که از طایقان سرچشمه می گیرد از کنار تپه باستانی خورهه عبور کرده و در روستای دودهک به رودخانه قمرود می پیوندد.وجود چشمه های طبیعی در این منطقه سابقه بس طولانی دارد. مانند چشمه آبگرم واقع در ۶ کیلومتری نوب دشت خورهه. همچنین به فاصله ۲۰۰ متری شمال شرقی ستون های خورهه بقعه ای است متعلق به ۲ برادر و یک خواهر به نام شاهزاده ابوالقاسم و شاهزاده اسحاق و خواهر آنها به نام حکیمه خاتون.ستون های خورهه از جنس سنگ تراورتن است که در گروه سنگ های آهکی و رسوبی طبقه بندی می شوند.این سنگ ها که دارای فرورفتگی های متعدد هستند، از معدن سنگی که در شمال غرب خورهه و در فاصله ۵۰۰ متری قرار دارد به این مکان آورده شده اند.

بقایای ستون ها و سر ستون های موجود نشان می دهد که این ستون ها، فاقد شیار و نقش و نگارهایی به سبک آثار موجود در تخت جمشید بوده و از پایه ستون به طرف بالا به شکل پایه مخروط ناقص باریک می شده است.قطر پایین ستون ها به طول ۷۵ سانتیمتر و قطر انتهایی آن حدود ۴۵ سانتیمتر است.

هر ستون از ۶ قطعه که بر روی یکدیگر قرار گرفته اند، تشکیل شده و در مرکز هر قطعه حفره ای مکعب شکل برای قرار دادن قطعه چوب در داخل آن برای نگهداری قطعه روی آن و جلوگیری از لغزش و جابه جایی ساخته می شده است.

۶ قطعه سنگ استوانه ای، ساقه هریک از ستون های خورهه را تشکیل می دهد.هر ستون از یک شال چهارگوش و سپس روی آن یک شال چهارگوش کوچکتر با یک طبله که این دو به طور یکپارچه و متصل به هم ساخته شده اند، تشکیل شده است.

ساقه ستون ساده و صاف بوده و بدون ملات و به طور خشکه روی یکدیگر سوار شده اند.